วิธีเก็บรักษาพระเครื่อง ไม่ให้เสื่อมสภาพ
พระเครื่องแต่ละเนื้อมีวิธีดูแลต่างกัน เนื้อผงกลัวความชื้น เนื้อโลหะกลัวสนิม บทความนี้รวมวิธีเก็บรักษาที่ถูกต้องเพื่อรักษาทั้งสภาพและมูลค่า
พระเครื่องที่เก็บรักษาไม่ถูกวิธี อาจเสื่อมสภาพจนมูลค่าลดลงอย่างมาก โดยเฉพาะพระเนื้อผงที่ไวต่อความชื้นและเหงื่อ การเข้าใจธรรมชาติของแต่ละเนื้อจึงเป็นเรื่องจำเป็นสำหรับผู้สะสมทุกระดับ
ศัตรูของพระเครื่อง
- ความชื้น — ทำให้เนื้อผงบวม ยุ่ย และเกิดเชื้อรา
- เหงื่อ — มีความเป็นกรดอ่อน กัดผิวพระและเร่งการเกิดสนิม
- แสงแดดจัด — ทำให้เนื้อบางชนิดแห้งกรอบและแตก
- การเสียดสี — ทำให้รายละเอียดพิมพ์สึกจนดูยาก
- น้ำหอมและสารเคมี — ทำลายผิวพระโดยตรง
การดูแลตามชนิดของเนื้อ
พระเนื้อผง เช่น พระสมเด็จ พระปิดตาเนื้อผง
- ควรใส่ตลับกันน้ำเสมอหากห้อยติดตัว
- หลีกเลี่ยงการโดนน้ำและเหงื่อโดยตรง
- เก็บในที่แห้ง ไม่ร้อนจัด และไม่ควรเก็บในถุงพลาสติกปิดสนิทเพราะจะอมความชื้น
พระเนื้อโลหะและเหรียญ
- เช็ดด้วยผ้าแห้งนุ่มหลังใช้งาน เพื่อลดคราบเหงื่อ
- ไม่ควรขัดถูหรือใช้น้ำยาขัดโลหะ เพราะจะทำให้ผิวเดิมหายและมูลค่าลดลงทันที
- เก็บแยกองค์ ไม่ให้กระทบกันจนเป็นรอย
พระเนื้อว่านและเนื้อดิน
- ระวังการกระแทกเป็นพิเศษ เพราะเปราะกว่าเนื้ออื่น
- หลีกเลี่ยงความชื้นสูงที่ทำให้เกิดรา
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ข้อผิดพลาดที่ทำให้มูลค่าพระลดลงมากที่สุดคือการ "ทำความสะอาด" ด้วยความหวังดี ทั้งการล้างน้ำ ขัดผิว หรือลอกคราบออก เพราะคราบและผิวเดิมคือหลักฐานความเก่าที่ผู้เชี่ยวชาญใช้ตรวจสอบ เมื่อหายไปแล้วไม่สามารถเรียกคืนได้
หากพระมีคราบสกปรกที่รบกวนการดู ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนดำเนินการใด ๆ เสมอ ไม่ควรทดลองเอง
การเก็บระยะยาว
สำหรับพระที่เก็บสะสมไม่ได้ใช้ ควรเก็บในกล่องที่มีสารดูดความชื้น วางในที่อุณหภูมิคงที่ ไม่โดนแดด และตรวจสอบสภาพเป็นระยะทุก ๆ สองสามเดือน